จินหลินหรือกิมหลินคือเมืองเวียงสระโบราณ

จินหลินหรือกิมหลิน คือเมืองเวียงสระโบราณ (เมืองพันพาน)                                            

              

              รัฐ “จินหลิน”ตามบันทึกจีนราวพุทธศตวรรษที่ 8 ระบุว่าอยู่ห่างจากฟูนันไปทางทิศตะวันตก 
2,000 ลี้ (ราว1,000 กม.) มีทะเลชางไฮ (ทะเลอ่าวไทย) คั่นอยู่   ทางทิศเหนือของรัฐจินหลินคือรัฐ
“บูหลุน” อยู่ห่างจากฟูนันไปทางทิศตะวันตก 2,000 ลี้ เช่นเดียวกัน  “รัฐจินหลินมีแร่เงิน  
พลเมืองมาก  และชอบจับช้าง  เมื่อจับได้เป็นๆก็ใช้เป็นพาหนะ  ครั้นช้างตายก็ถอดเอางา  
รัฐจินหลินนี้ตั้งอยู่บนอ่าวใหญ่ ”

                จากหนังสือ “พนม  ไศเลนทร”, ธรรมทาส  พานิช ในหน้า129-130  หัวข้อ “กรุงพนม
และกรุงพันพานในประวัติศาสตร์” มีว่า

                “หนังสือประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทุกเล่มเริ่มประวัติศาสตร์ด้วยเรื่องของ
เจ้าชายที่จีนจด พระนามว่าฮุนเตียน (Hun-tien) 

รัชกาลที่ 1 (ราว พ.ศ.600-655)  ฮุนเตียนมาได้พระนางหลิวเหย่เป็นมเหสีได้ครองกรุงพนม (ฟูนัน)

รัชกาลที่ 2 (ราวพ.ศ.700)  ขุนพันวัง (Hun Pan Huang)  โอรสขึ้นครองราชย์ได้ครองกรุงพนม  
               ทรงมีพระชนมายุยืนถึง  90 พรรษาจึงสวรรคต  ได้ส่งโอรสคือขุนพันพาน(Pan  Pan)
              ไปครองนครพันพานที่เวียงสระ  เป็นเมืองอุปราช 

รัชกาลที่ 3 (ราวพ.ศ.750-763)  ขุนพันพานเป็นอุปราชครองเมืองพันพาน  เมื่อพระราชบิดาเสด็จ
              สวรรคต  ได้ถือเอากรุงพันพานเป็นนครหลวง  กรุงพนมกลายเป็นนครลูกหลวง  ได้ตั้งให้
              ขุนพลฟันมันครองกรุงพนม  ในปีที่สามพระเจ้ากรุงพันพานเสด็จไปกรุงพนม  ขุนพลฟันมัน
             ปลงพระชนม์พรtมหากษัตริย์ได้....”

ข้อความข้างบนนี้  อ. ธรรมทาส  พานิชได้ระบุว่าขุนพันพานครองราชย์อยู่ที่นครพันพานคือที่

เวียงสระ แต่ข้อความในพงศาวดารเหลียง (Liang  Shu) นั้น  มิได้ระบุว่าขุนพันพานครองราชย์อยู่ที่
เมืองพันพาน  แต่ระบุว่าพระองค์เป็นกษัตริย์ของฟูนัน   ดังนั้นบันทึกในพงศาวดารเหลียงจึงมีข้อความ
แตกต่างออกไปโดยกล่าวว่า

                  “ลูกหลานของพระเจ้าฮุนเตียนคือพระเจ้าฮุนพันฮวง (ขุนพันวัง) ได้ครองราชย์ต่อมา   
ต่อจากนั้นก็ถึงสมัยโอรสของพระองค์คือ พัน  พัน ได้เสด็จขึ้นเป็นกษัตริย์  แต่ได้มอบอำนาจสิทธิขาด
ให้แก่ขุนพลนามว่า  ฟันมัน (Fan-man) หรือ ฟันจีมัน (Fan-shi-man)  เมื่อ พัน พัน ครองราชย์ได้ 3 
ปี  ก็สิ้นพระชนม์  ชาวเมืองฟูนันจึงเลือกฟันมันขึ้นเป็นกษัตริย์ (ราวพ.ศ.763-771) ฟันมันเป็นผู้แกล้ว
กล้าสามารถ  ได้ยกกองทัพไปปราบแว่นแคว้นใกล้เคียงอีกครั้งหนึ่ง  และทุกแคว้นก็ยอมเป็นเมืองขึ้น  
จึงเฉลิมพระเกียรติยศของพระองค์ขึ้นเป็นพระมหาราชเจ้ากรุงฟูนัน (The Great King of Fu-nan)  
แล้วโปรดให้ต่อเรือขนาดใหญ่ยกข้ามทะเลชางไฮ (ทะเลอ่าวไทย)  ไปปราบปรามบ้านเมืองได้กว่า 10
แว่นแคว้น  ปรากฏชื่อว่า  ชูตูคุน (Chu-tu-kun, หรือตูคุน คือเมืองตักโกลา)  ชิวชี หรือชูหลี 
(Chiu-chih or  Chu-li  คือเมืองเคดาห์)  และเตี๋ยนซุน(Tien-sun, คือเมืองยะรังในปัตตานี) เป็นต้น  
พระองค์แผ่อาณาเขตออกไปได้ห้าหรือหกพันลี้ (1 ลี้=576 เมตร)  แล้วใคร่จะปราบปรามแว่นแคว้น 
“จินหลิน” แต่ฟันมันประชวรลงเสียก่อน  จึงโปรดให้ราชโอรสผู้เป็นรัชทายาททรงพระนามว่า  
‘กิมแซ’ เสด็จไปแทน…”

                ตามประวัติระบุว่า  ฟันมันทรงสิ้นพระชนม์ในขณะที่ยกกองทัพไปโจมตีรัฐจินหลิน 
(ศรีวิชัยที่ไชยา, มจ.จันทร์จิรายุ  รัชนี :17)  นับว่ามีชื่อรัฐจินหลินปรากฎขึ้นเป็นครั้งแรก  ซึ่งในสมัย
ต่อมา  เราไม่ทราบว่ารัฐจินหลินก็ตกเป็นเมืองขึ้นของฟูนันหรือไม่  และคำว่าจินหลินก็หมดชื่อไป  ในรัชกาลพระเจ้าฟันจัน 
(ราวพ.ศ.773-786) หลานของพระเจ้าฟันจีมัน  รัฐฟูนันก็รุ่งเรืองเป็นอาณาจักรมหาอำนาจอีกครั้งหนึ่ง

ในหนังสือ “ประวัติศาสตร์ไทยสมัยศรีวิชัย”,ธรรมทาส  พานิช ในหน้า 30  มีข้อมูลเกี่ยวกับเมืองโบราณที่ อ.เวียงสระ  ใน จ. สุราษฎร์ธานี  ดังนี้

                “ ที่อ.เวียงสระ บนฝั่งแม่น้ำตาปี  และที่บ้านพุนพิน อ. พุนพินใกล้ปากแม่น้ำตาปี 
ใน จ.สุราษฎร์ธานี  นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าน่าจะเป็นที่ตั้งของรัฐพันพาน  เพราะทางปลาย
ของแม่น้ำตาปีมีการคมนาคมทางน้ำติดต่อกับอ.อ่าวลึกในจ.กระบี่ทางฝั่งมหาสมุทรอินเดียได้สะดวก  
เป็นทางที่ชาวอินเดียโบราณเคยใช้มานาน  และในที่ทั้งสองแห่งนี้มีโบราณวัตถุทั้งของศาสนา
พราหมณ์   และของพุทธศาสนาสมัยพ.ศ.1000-1200  ปากแม่น้ำตาปีตอนออกทะเลช่องหนึ่งยังมีชื่อ
“ปากพานคูหา” อยู่จนทุกวันนี้  ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งยืนยันว่า  ประเทศพันพานเดิมอยู่ต้นแม่น้ำตาปี 
 แล้วย้ายออกมาตั้งใกล้ปากน้ำคือที่บ้านพุนพินใกล้เขาศรีวิชัย”      

                                                                                  

                นักประวัติศาสตร์ของไทยเราส่วนใหญ่เข้าใจว่า  รัฐจินหลินตามจดหมายเหตุจีนก็คือรัฐ 
“สุวรรณภูมิ” หรือดินแดนทองตามบันทึกจากคัมภีร์ชาดกของอินเดีย  และตรงกับ ไครเส (Chryse)
หรือดินแดนทองตามบันทึกของชาวกรีกและโรมันตั้งแต่ครั้งโบราณ  นับว่าเป็นความเข้าใจที่คลาด
เคลื่อน  ตัวอย่างเช่น  คำว่ากิมหลิน (จินหลิน)ในหนังสือ “เมืองทองหรือสุวรรณภูมิ” โดยขุนศิริวัฒน
อาณาทร  อธิบายว่า  “ กิมหลินคือสุวรรณภูมิ  และสรุปว่านคร กิมหลินอยู่ในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา  
เพราะในสมัยต่อมามีการตั้งนครทวารวดีขึ้นที่นี่”

              คำว่าจินหลิน (Chin-lin) ตามบันทึกจีน  แปลว่า พรมแดนทอง หรือเขตแดนทอง (Frontier of  Gold)   มิได้แปลว่า ดินแดนทอง แต่อย่างใด ชาวจีนใช้คำนี้ถูกต้องแล้ว   คำว่า“สุวรรณภูมิ”หรือ
“ดินแดนทอง” เป็นการเรียกของชาวอินเดียตั้งแต่ก่อนพุทธกาล  เนื่องมาจากมีการค้นพบทองคำซึ่งศูนย์กลางอยู่บริเวณจังหวัดนราธิวาส  และจังหวัดปัตตานี - อำเภอสายบุรี (ตะลุบัน) ซึ่งเป็นบริเวณที่มีการทำเหมืองแร่ทองคำ   ไปจนจดรัฐปาหังในมาเลเซีย  ชาวอินเดียสมัยก่อนพุทธกาลจึงเรียกดินแดนบริเวณคาบสมุทรมลายูโดยรวมว่าสุวรรณภูมิ   ดังนั้นคำว่าจินหลินซึ่งแปลว่าเขตแดนทอง   หรืออีกนัยหนึ่งแปลว่าขอบเขตของดินแดนทองนั้น  จีนใช้คำนี้ได้ถูกต้องแล้ว 

ศาสตราจารย์พอล  วีทลีย์ (Paul  Wheatley)  ลงความเห็นว่า  “รัฐที่จีนในจดหมายเหตุราชวงศ์เหลียงเรียกว่า “จินหลิน” ซึ่งเป็นรัฐสุดท้ายที่พระเจ้าฟันมันกษัตริย์แห่งฟูนันปราบได้ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 3 (ราวพุทธศตวรรษที่ 8) นั้น  คงตั้งอยู่ที่เมืองอู่ทอง  เนื่องจากคำว่า “จินหลิน” หมายถึงดินแดนแห่งทองหรือสุวรรณภูมิ  และตั้งอยู่ห่างจากฟูนันมาทางทิศตะวันตกประมาณ  2,000 ลี้ (1,000 กม.) ซึ่งตรงกับบริเวณเมืองอู่ทอง”  จีนระบุว่ารัฐนี้นิยมคล้องช้างป่าและเป็นแหล่งแร่เงิน  
แต่ ศ.พอล  วีทลีย์กล่าวว่าน่าจะนำแร่เงินมาจากรัฐฉานในประเทศพม่ามากกว่า  เพราะบริเวณโดยรอบปากแม่น้ำเจ้าพระยานี้ไม่มีแร่เงินซึ่งคงเป็นสินค้าที่นำล่องมาขายจากรัฐฉาน  และผ่านดินแดน

ล้านนาลงมาสู่เมืองท่าในอ่าวสยาม  อันเป็นสินค้าที่มีมาแต่โบราณและเคยเป็นเส้นทางการค้า
มาแต่เดิมด้วย ???                                                                                                                                                            

                เมื่อ ศ.พอล วีทลีย์ลงความเห็นดังนี้แล้ว  นักศึกษาของเราก็เรียนรู้ประวัติศาสตร์กันว่า  
บริเวณลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาคือรัฐสุวรรณภูมิ   มีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองอู่ทองใน จ.สุพรรณบุรี   ซึ่งเป็น
ข้อมูลที่คลาดเคลื่อนกับข้อเท็จจริงอย่างมาก  โดยเฉพาะเรื่องของ “แร่เงิน” ซึ่งบันทึกของจีนระบุว่า 
“เป็นสินแร่ที่มีอยู่ในรัฐจินหลิน”

                รัฐจินหลินนี้ไม่ควรเป็นดินแดนในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา  เนื่องจากไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามบันทึกในจดหมายเหตุจีน  เพราะลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาไม่มีเทือกเขาและป่าไม้  จึงไม่ใช่แหล่งแร่เงินและเป็นถิ่นของช้างป่า  พลเมืองก็เบาบาง   ชาวจินหลินจับช้างมาเลี้ยงไว้เป็นพาหนะ  แสดงว่าต้องเป็นบริเวณที่มีป่าไม้อันอุดมสมบูรณ์  และมีเทือกเขาเป็นแหล่งแร่เงินตามธรรมชาติ  จะเป็นบริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยาไม่ได้  เพราะลุ่มน้ำเจ้าพระยาไม่มีเทือกเขาใหญ่หรือป่าไม้  แต่เป็นบริเวณลุ่มน้ำหนองบึง  ไม่ตรงกับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับภูมิประเทศของรัฐจินหลิน อีกทั้งบริเวณปากอ่าวไทยก็มีแต่ป่าชายเลน  จึงไม่ใช่อ่าวใหญ่ของรัฐจินหลิน(The great  bay of Chin-lin) ที่จะนำเรือเข้าไปจอดได้  อ่าวใหญ่ที่บันทึกจีนกล่าวถึงควรเป็นบริเวณ“อ่าวบ้านดอน” ปากแม่น้ำตาปี จ.สุราษฎร์ธานี  นอกจากนั้นบันทึกจีนระบุถึงรัฐ “บูหลุน” ซึ่งอยู่ทางทิศเหนือถัดจากรัฐจินหลินขึ้นไป ดังนั้นลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาจึงควรเป็นรัฐบูหลุน

                ทีนี้เราลองมาดูบันทึกของ “โซซู” (Tso-ssu) ซึ่งกล่าวในรายละเอียดของแหล่งแร่เงินและ
ช้างในรัฐจินหลิน  บันทึกของโซซูชื่อ ซัน - ตู- ฟูในราวคริสต์ศตวรรษที่ 3 นั้นเป็นจดหมายเหตุรุ่นแรก
ของจีน  ซึ่งคัดลอกมาจากบันทึกของคังไถ  ซึ่งจากบันทึกของคังไถนี้มีผู้คัดลอกไปไว้ในพงศาวดาร
เหลียง  บันทึกของโซซูมีรายละเอียดตรงตามบันทึกของคังไถ  โดยมีข้อความสำคัญดังนี้

                “อาณาจักรจินหลินอยู่ห่างจากอาณาจักรฟูนันคนละฝั่ง ประมาณ 2,000 ลี้  ภูมิประเทศเป็นแหล่งแร่เงินที่เป็นทรัพยากรสำคัญ  เป็นประเทศที่มีประชาชนพลเมืองดีเป็นมิตร ชาวเมืองมีอาชีพคล้องจับช้างที่มีเป็นจำนวนมาก  ซึ่งถือเป็นอาชีพหลักเพื่อนำมาใช้งานเองและขาย  เมื่อเวลาช้างตายลงเขาก็จะถอดเอางาไปใช้ประโยชน์”

                จะเห็นว่า ศ.พอล วีทลีย์ไม่ได้อ่านบันทึกของโซซูเกี่ยวกับแหล่งแร่เงิน  และไม่ได้อ่านจดหมายเหตุจีนเกี่ยวกับรัฐบูหลุน  ดังนั้นจึงตีความคำว่าจินหลินตามทัศนะของตนเองโดยอ้างเรื่องแร่เงินจากรัฐฉาน ซึ่งไม่มีเค้าของความเป็นจริงไปได้เลย

 ด้วยเหตุผลทั้งหมดที่แสดงให้เห็นนี้   รัฐจินหลินตามจดหมายเหตุจีน  และตามหลักฐานทางโบราณคดีควรตั้งอยู่ที่บริเวณเมืองเวียงสระโบราณหรือเวียงสระเก่าใน จ. สุราษฎร์ธานี     

                                           

ในหนังสือเมืองทองหรือสุวรรณภูมิ  โดยขุนศิริวัฒนอาณาทร  ในหน้า 49  มีรายละเอียดเกี่ยวเนื่องกับแคว้นเตี๋ยนซุนและแคว้นเล็กๆอีก  4  แว่นแคว้น  ข้อความมีว่า

                “จดหมายเหตุจีนว่าแว่นแคว้นเตี๋ยนซุนมีเจ้าแผ่นดินแยกกันปกครองอยู่  5  พระองค์.....ส่วนในแหลมมลายูมีแว่นแคว้นเล็กๆหลายแว่นแคว้น   จะกล่าวถึงเท่าที่จำเป็นสัก 4  แห่งคือแว่นแคว้น
โต้วคุน  แว่นแคว้นคูหลี  แว่นแคว้นปีเต๊า  และแว่นแคว้นปีซอง  แว่นแคว้นทั้งหลายเหล่านี้   จดหมายเหตุจีนว่าอยู่ ในอำนาจของอาณาจักรฟูนัน   บางแว่นแคว้นอยู่ใต้ฟูนัน  3,000  ลี้  และบางแว่นแคว้นก็อยู่ใต้จินหลิน  2,000 ลี้บ้าง 3,000 ลี้บ้าง  ในแว่นแคว้นทั้ง  4  พลเมืองทำการเพาะปลูกเป็นสำคัญ  และการเพาะปลูกนั้นก็ทำโดยวิธีอย่างเดียวกับชาวจินหลิน  กับว่ามีคนผิวขาวปะปนอยู่ในพวกพลเมืองเป็นอันมาก”

                ข้อความข้างบนนี้แสดงว่ารัฐจินหลินกับแว่นแคว้นทั้ง  4  นั้นเป็นประเทศเพื่อนบ้านกัน  และไม่ได้อยู่ห่างไกลกันมากนัก  ดังนั้นวิธีการในการเพาะปลูกพืชจึงมีลักษณะอย่างเดียวกัน  โดยเปรียบเทียบกันกับแคว้นจินหลินเป็นหลักเพราะเป็นแคว้นใหญ่มีพลเมืองมาก  ข้อมูลจากจดหมายเหตุจีนได้แสดงว่าแว่นแคว้นทั้งหมดนี้เป็นกลุ่มรัฐเดียวกัน  และตั้งอยู่ใกล้เคียงกัน

                หนังสือ“ประวัติศาสตร์ไทยสมัยศรีวิชัย”, ในหน้า 118 เริ่มต้นจากประวัติศาสตร์ของรัฐ
พันพานในยุคที่ 2  ซึ่งกล่าวว่าประมาณพ.ศ. 969  ราษฎรประเทศฟูนันได้ชวนกันไปที่นครพันพาน  เพื่ออัญเชิญพราหมณ์ชื่อ เกียวเชนหยู (เกาฑิณยะที่ 2, Kaundinya II) ซึ่งคงจะเป็นพราหมณ์จากอินเดียให้ไปรับราชสมบัติครองฟูนัน  ประวัติศาสตร์ช่วงนี้เมืองพันพานในระยะที่ 2 เมืองหลวงก็คือเมืองเวียงสระ  แต่บริเวณริมทะเลเกิดเป็นเมืองท่าขนาดเล็กขึ้น  ทั้งนี้เนื่องจากในสมัยนั้นการค้าขายทางทะเลเจริญรุ่งเรืองขึ้น  บริเวณที่ตั้งเมืองอาจได้แก่เขต อ.พุนพินใกล้ปากแม่น้ำตาปี  ตลอดจนบริเวณเขาศรีวิชัย   ตามบันทึกของม้าตวนหลิน  (Ma-tuan-lin) ได้บรรยายเรื่องราวของเมืองพันพานสมัยราชวงศ์เหลียง (พ.ศ.1045-1099) ในพุทธศตวรรษที่ 11 ไว้อย่างละเอียด  เมืองนี้คงเป็นเมืองท่าเรือ  
ตำแหน่งของเมืองควรอยู่ที่ปากแม่น้ำตาปีบริเวณอ่าวบ้านดอน

                นอกจากนั้น  ตามหนังสือภูมิศาสตร์ปโตเลมี (Ptolemy’s Geography)  โดยคลอดิอุส  
ปโตเลมีชาวกรีก เขียนขึ้นในราวพ.ศ.700 ระบุถึงเมืองในแผ่นดินบนแหลมมลายูเมืองหนึ่งชื่อว่า“คอนโคนาครา”  (Konkonagara)  เป็นชื่อที่บันทึกตามสำเนียงของชาวกรีก  ตามองศาของเมืองพบว่าอยู่บริเวณ อ.เวียงสระ ใน จ.สุราษฎร์ธานี  ชื่อเมืองมีคำว่า  nagara  ซึ่งควรเป็นเมืองใหญ่  เมืองนี้จะเป็นเมืองอะไร?  ขอนำเอาบทความ “บ้านดอน – สุราษฎร์ธานี”, ประทุม ชุ่มเพ็งพันธุ์  ในหน้า 136 มีดังนี้ 

 “ เมืองคีรีรัฐนิคม  เป็นเมืองขนาดเล็ก  ชุมชนเกิดขึ้นมาแต่โบราณแล้ว  เดิมเป็นเมืองบริวารของเมืองเวียงสระ เรียกกันว่าเมือง ‘ธาราวดี’ บ้าง “คงคาวดี” บ้าง  ซึ่งชื่อเมืองนี้คงตั้งตามนามบ้านและรูปลักษณะของภูมิประเทศนั่นเอง  เพราะบริเวณท้องที่ตั้งเมืองมีแม่น้ำไหลผ่านเวียนวกอยู่ในระหว่างภูเขา    และเมืองเดิมตั้งอยู่ที่บ้านน้ำรอบ….”                                                                                                                                         

                หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุ  รัชนี  ได้กำหนดเมืองและสถานที่ชายฝั่งทะเลตามหนังสือภูมิศาสตร์
ปโตเลมีโดยให้ คอกโคนาครา (โคกครนคร) อยู่บริเวณเวียงสระ  จังหวัดสุราษฎร์ธานี  และกล่าวว่าเป็นที่ยอมรับกันทั่วไปว่าเมืองนี้คือพันพันในหลักฐานจีน  (ดูรายละเอียดจาก หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุ  รัชนี, อาณาจักรศรีวิชัยที่ไชยา : 10,14) 

เมื่อได้ข้อมูลเหล่านี้มาแล้ว  ก็ชวนให้คิดต่อไปว่าเมือง “คอกโคนาครา ”  มาจากคำว่า  “คงคานคร”  (คงคาวดี)  ซึ่งเป็นชื่อเมืองที่อาจารย์ประทุม ชุ่มเพ็งพันธุ์ไปสืบค้นมาได้   เมืองนี้จะเป็นชื่อเมืองเดิมของรัฐจินหลินตามบันทึกของจีน  หรือจะมีความสัมพันธ์กันอย่างไร?  นักประวัติศาสตร์ควรมีการพิจารณาคำตอบกันต่อไป

หมายเหตุ  บันทึกของคังไถต้นฉบับสูญหาย  แต่มีการคัดลอกลงในพงศาวดารเหลียง คังไถได้บันทึกเรื่องราวของประเทศเพื่อนบ้านของฟูนันและจัดทำเป็นสารานุกรมทางภูมิศาสตร์ไว้อย่างละเอียด โดยจัดเรียงเมืองต่างๆไว้นับตั้งแต่แคว้นจามปาไปทางทิศตะวันตก จนจดแคว้นหลินหยาง (ลิ่มเอี้ยงหรือรามัญญะ คือเมืองสะเทิมซึ่งเป็นเมืองหลวงของมอญโบราณ-ผู้เขียน)  ดังนั้นจึงมีการระบุตำแหน่งของแคว้นบูหลุนและแคว้นจินหลินไว้อย่างชัดเจน  บันทึกมีว่า“บูหลุนอยู่เหนือจินหลิน และแคว้นบูหลุนก็อยู่ห่างจากฟูนันไปทางทิศตะวันตก 2,000  ลี้ เช่นดียวกับแคว้นจินหลิน”  จนนำไปสู่การวางตำแหน่งของจินหลินได้ว่าอยู่บริเวณอ่าวบ้านดอน   และแคว้นบูหลุนคือบริเวณลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาในภาคกลางของไทย   ข้อมูลเหล่านี้อยู่ในหนังสือ “เมืองทองหรือสุวรรณภูมิ”,๒๔๗๙ ของ อ.ผล  ศิริวัฒนกุล  แต่ในหนังสือ “The Golden Khersonese”,1961  ของพอล  วีทลีย์นั้น  ไม่มีการแปลความเรื่องตำแหน่งของแคว้นบูหลุน  มีแต่ตำแหน่งของแคว้นจินหลิน  ระบุว่าอยู่บนอ่าวใหญ่ (The  great  bay of Chin-lin) และอยู่ห่างจากฟูนันไปทางทิศตะวันตก 2,000 ลี้ โดยมีทะเลชางไฮ(อ่าวไทย)คั่นอยู่

                ด้วยสาเหตุที่ข้อมูลของพอล  วีทลีย์ระบุไว้ไม่ครบ  จึงมีการวางตำแหน่งของแคว้นจินหลิน
บริเวณรอบๆปากอ่าวสยาม (Bangkok  Bight)  แต่บริเวณโดยรอบปากอ่าวสยามนี้ไม่มีสินแร่เงิน จึง
ต้องอุปโลกน์เรื่องของสินแร่เงินในแคว้นจินหลินนี้ว่านำมาจากรัฐฉาน(ประเทศเมียนมา)  ซึ่งไม่น่า
จะเป็นไปได้

                จากข้อมูลเหล่านี้เราจึงสรุปได้ว่าบูหลุนก็คือบริเวณที่ราบภาคกลางหรือลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา  
ส่วนแคว้นจินหลินมีตำแหน่งอยู่บริเวณอ่าวบ้านดอน  คือที่เมืองเวียงสระโบราณในจ.สุราษฎร์ธานี ซึ่ง
มีสินแร่เงินเป็นทรัพยากรสำคัญ  และอุดมไปด้วยช้างที่อาศัยอยู่ในบริเวณเทือกเขานครศรีธรรมราช 
และเป็นตำแหน่งของแคว้นจินหลินอย่างชัดเจน

เจ  แอล โมนส์  ได้แสดงข้อมูลไว้ในหนังสือ “ศรีวิชัย ชวา  แอนด์ กฏาหะ” ในปีค.ศ.1937 ในหน้า 50 มีว่า  “บันทึกพงศาวดารจีนโบราณ (คือพงศาวดารเหลียง-ผู้เขียน) แยกคาบสมุทรมลายาออกเป็น 2ส่วน ส่วนเหนือเรียกว่า จินหลินหรือจินเจน (Chin-lin,Chin-chen) (ส่วนใต้คือแคว้นเตี๋ยนซุนหรือยะรัง-ผู้เขียน)  จินหลินนี้จดอ่าวใหญ่   “แร่เงินที่เอาไปประเทศจีนออกจากที่นี่”   และเอาไปประเทศอินเดียนั้น  ขนทางบกไปยังฝั่งทะเลตะวันตก (ฝั่งอันดามันบริเวณอ่าวลึกจังหวัดกระบี่ หรือที่เมืองท่าตักโกลา ใน จังหวัดพังงา-ผู้เขียน)  ในดินแดนจินหลินยังมีช้างใหญ่ๆ  ซึ่งในสมัยนั้นใช้เป็นพาหนะในการขนส่งสินค้าข้ามคาบสมุทร...”

           เจ  แอล โมนส์  ระบุไว้ว่า  จินหลินตั้งอยู่บนอ่าวใหญ่ซึ่งอยู่ตอนบนของคาบสมุทรมลายู  ต่างจาก ข้อสันนิษฐานของ ศ.พอล  วีทลีย์ในหนังสือแหลมทอง หรือ The Golden Khersonese,1961 
ที่ระบุว่าจินหลิน  ตั้งอยู่ในดินแดนโดยรอบปากอ่าวสยาม(Bangkok Bight) หรือที่ราบภาคกลางของไทย  ข้อมูลจากการนำเสนอของศ.พอล วีทลีย์  มีผลทำให้ศ.ชอง บัวเซลิเยร์ในปีพ.ศ.2509  กำหนดให้ จินหลินคือเมืองอู่ทอง  เป็นเมืองในยุคแรกของจ.สุพรรณบุรี  และเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรสุวรรณภูมิ  ซึ่งต่างจากข้อสันนิษฐานของ ศ. เจ แอล โมนส์   และจากการตรวจสอบในภายหลังพบว่าแคว้นจินหลินคือเมืองเวียงสระโบราณ (เมืองพันพานตามบันทึกจีน) อยู่ใน จ.สุราษฎร์ธานี

หมายเหตุ : ในบรรดาเมือง 4 เมืองที่เป็นแว่นแคว้นใกล้เคียงกับ จินหลินนั้น  ในพงศาวดารสุย (หรือSui  Shu)     ระบุว่าคือเมือง ตูคุน (Tu-kun),  คูหลี (Chu-li, Chiu-chih), ปีซ้อง (Pi-sung),   และ
เปียนทู (Pien-tou)  สำหรับชื่อเมืองเปียนทูนั้น  พอล  วีทลีย์ในหนังสือ The Golden Khersonese  หน้า22  ระบุว่ามีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งคือ “ปานทู” (Pan-tou)  ซึ่งชื่อเมืองปานทูมีระบุไว้ในหนังสือสุยชูนี้เพียงที่เดียวเท่านั้น  จึงเกิดคำถามว่าเมืองปานทูนี้คือที่ใด?  ถ้าเราสังเกตเมืองในรายชื่อทั้ง 4 นี้  เมือง
ตูคุนหรือตักโกลา  และเมืองคูหลีหรือเมืองเคดาห์โบราณ (ไทรบุรี)  ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันตกด้านติดกับทะเลอันดามันซึ่งเป็นเมืองท่า 2 แห่งที่ระบุไว้ในบันทึกของคังไถ   ส่วนปีซ้อง (Pi-sung)  เป็นชื่อที่มีบันทึกไว้ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น  ซึ่งก็คือเมืองแจมบี (Jambi) กลางเกาะสุมาตรา  ดังนั้นจึงเหลือแต่เพียงเมืองปานทูที่ เราพอจะสันนิษฐานได้ว่าเมืองนี้จะต้องอยู่ติดทะเลทางตะวันออกหรือฝั่งอ่าวไทย 

ข้อมูลจากจดหมายเหตุปโตเลมีนั้น  อเล็กซานเดอร์ในราวปีพ.ศ. 700 ได้บันทึกชื่อเมือง 
เปริมูล่า (Perimula)  ซึ่งชื่อเมืองมาจากคำว่า ปาฏลิบุตร หรือ ปาตลิบุตร  และตามตำแหน่งองศาของเมืองก็คือเมืองตามพรลิงค์  ในคัมภีร์มหานิทเทสของอินเดียเรียกว่า กะมะลีหรือตะมะลีคือเมืองนครศรีธรรมราช  ดังนั้นชื่อเมืองปานทูตามบันทึกจีนจึงควรมาจากคำว่าปาฏลิบุตร  จะสังเกตเห็นว่าการเดินเรือจากแคว้นจินหลินบริเวณอ่าวบ้านดอนไปยังเมืองเตี๋ยนซุนหรือเมืองยะรังนั้น  จะต้องผ่านเมืองปาฏลิบุตรหรือนครศรีธรรมราช  ดังนั้นบันทึกของจีนจึงระบุชื่อเมืองนี้ว่า ปานทู (หรือเปียนทู)  และจะต้องเป็นหนึ่งในบรรดาเมืองพันธมิตรทั้ง 5 เมืองที่อยู่รวมกันกับแว่นแคว้นเตี๋ยนซุน   ตามที่ราชทูตจีนคังไถระบุว่าทั้ง 5 เมืองล้วนแล้วแต่เป็นเมืองขึ้นของอาณาจักรฟูนันในสมัยนั้นนั่นเอง

หนังสืออ้างอิง                                                                                                                                                                   จันทร์จิรายุ  รัชนี,  หม่อมเจ้า.อาณาจักรศรีวิชัยที่ไชยา, พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : เม็ดทรายพริ้นติ้ง, 
                  ๒๕๔๒.

ธรรมทาส  พานิช. ประวัติศาสตร์ไทยสมัยศรีวิชัย. กรุงเทพฯ : อรุณวิทยา, ๒๕๔๓.

     …….พนม  ไศเลนทร.กรุงเทพฯ : อรุณวิทยา , ๒๕๔๒.

                    .........ไชยา - ที่ตั้งนครหลวงของอาณาจักรศรีวิชัย. กรุงเทพฯ : อรุณวิทยา, ๒๕๓๒.

ประทุม ชุ่มเพ็งพันธุ์ . “บ้านดอน – สุราษฎร์ธานี”, เอกสารประกอบการสัมมนาประวัติศาสตร์
                            สุราษฎร์ธานี  วิทยาลัยครูสุราษฎร์ธานี,๒๕๒๗.

                    .........สุวรรณภูมิ ดินแดนทองแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้.กรุงเทพฯ: ชมรมเด็ก,๒๕๔๖.

ศิริวัฒนอาณาทร, ขุน. เมืองทองหรือสุวรรณภูมิ : โรงพิมพ์ทรงธรรม, พระนคร, ๒๔๗๙.

Moens, J.L. Srivijaya Yava En Kataha,JMBRAS*,1939.

Wheatley, Paul. The Golden Khersonese. Kuala Lumper. University of Malaya 
               press,1961.

ประจิต  ประเสริฐประศาสน์    -  นักวิชาการอิสระ – เรียบเรียง , มกราคม  ๒๕๕๙.

Email : pranjicprasad@gmail.com

Facebook : Srivijaya Yava

See also (google)

*สุวรรณภูมิคือเมืองเคดาห์โบราณ 

https://srivijaya2016.blogspot.com/2016/12/blog-post_19.html  

 

*ศรีวิชัยมีศูนย์กลางอยู่ที่ อ.สิงหนคร จ.สงขลา

  http://srivichai2017.blogspot.com

*Srivijaya Empire, the  center  was in  Songkhla,Thailand

http://srivijaya2017.blogspot.com

Kang-tai’s Geography, Fu-nan  and  it’s neighbouring  states(245-250 AD)

พระพุทธรูปศิลาทรายแดง 

อายุประมาณพุทธศตวรรษที่ 10-11  พบที่เมืองเวียงสระร้าง  อ.เวียงสระ จ.สุราษฎร์ธานี

สันนิษฐานว่าช่างพื้นเมืองทำเลียนแบบศิลปะสมัยคุปตะของอินเดีย  เพราะมีลักษณะ

คล้ายคลึงกับพระพุทธรูปศิลปะคุปตะ  แต่ใช้วัสดุแตกต่างกัน

               

บทความประกอบท้ายเรื่องเกี่ยวกับแว่นแคว้นเตี๋ยนซุน :-

ประเทศเตี๋ยนซุน (Tien-sun) คือเมืองหลวงของอาณาจักรชวาหรือลังกาสุกะ ศูนย์กลางอยู่ที่           

เมือง “ ยะรัง” ในจังหวัดปัตตานี

เตี๋ยนซุน (Tien-sun) , ตุนซุนหรือดันซุน (Tun-sun or Dan-sun)  เป็นศูนย์กลางของ
อาณาจักร“ชวา” หรือ “ลังกาสุกะ” (คำว่าชวา หรือ ชะวา ในสมัยพุทธศตวรรษที่ 8 มิใช่เกาะชวาใน      ประเทศอินโดนีเซีย)  ซึ่งเจริญรุ่งเรืองขึ้นมาในราวกลางพุทธศตวรรษที่ 8 (พ.ศ. 763-788)   พงศาวดาร
จีนราชวงศ์เหลียง (Liang  Shu) กล่าวว่าประเทศเตี๋ยนซุนมีเมืองพันธมิตรที่มีกษัตริย์ปกครอง 
5 เมืองล้วนเป็นเมืองขึ้นของฟูนัน (ฟูนันอยู่บริเวณประเทศเวียดนาม มีเมืองหลวงชื่อ “วยาธปุระ” บริเวณ delta ใกล้ปากแม่น้ำโขง)ประเทศเตี๋ยนซุนนี้นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ลงความเห็นว่าตั้งอยู่บริเวณอ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี  แต่จากข้อมูลที่ได้ค้นคว้ามานั้นคือเมืองที่เรารู้กันในนามว่า “ลังกาสุกะ” ทั้งนี้เพราะในจดหมายเหตุจีนระบุว่า ประเทศเตี๋ยนซุนอยู่ใต้ฟูนัน 3,000 ลี้(ราว 1,500 ก.ม.) เป็นแผ่นดินแรกที่ขึ้นจากท้องมหาสมุทร(an ocean  stepping  stone) ภูมิประเทศเป็นอ่าวโค้ง 1,000 ลี้ (ราว 500 ก.ม.)  และนครหลวงตั้งอยู่ห่างจากทะเล 10 ลี้ ( ราว 5 ก.ม. - บริเวณโบราณสถาน “บ้านวัด” ในเขตอำเภอยะรัง - ตามแผนที่ )  เมืองพันธมิตรของเตี๋ยนซุนตามที่สืบค้นจากเอกสารต่างๆ ควรจะเป็นเมือง ชิวชี (Chiu-chih- คือเมืองเคดาห์ หรือไทรบุรี)   ตามพรลิงค์ (คือเมืองนครศรีธรรมราช, ส่วนจีนเรียก “ปานทู”,Pan-tou หรือเปียนโทว, Pien-tou  ซึ่งมาจาก “ปาฏลิบุตร- 
ผู้เขียน)   อีก 2 เมืองอาจได้แก่ เมืองตูคุน (Tu-kun) คือเมืองตักโกลาอยู่ในจังหวัดพังงา   และเมืองมาวู หรือมาลี หรือโปลี    ซึ่งบันทึกจีนมีชื่อเมืองนี้ปรากฏในปลายพุทธศตวรรษที่ 8   คาดว่าเมือง โปลี (Po-li)  เป็นเมืองโบราณที่บ้านพร่อน  เขตอำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส

                  จากหลักฐานดังกล่าวนี้ เราได้พบข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่า  “ดันซุน” น่าจะเป็นกลุ่มบ้านเมืองที่ชาวมอญกล่าวเรียกขานถึง  เนื่องจากคำว่า “ดันซุน” เป็นภาษามอญโบราณ มีความหมายว่า 
“ห้าเมือง”  หรือ“ปัญจนคร”  ตรงกับจดหมายเหตุราชวงศ์เหลียงที่กล่าวถึงว่า  มีพระราชาปกครองอยู่ 
5 เมือง ทุกพระองค์ยอมรับว่าเป็นเมืองขึ้นของฟูนัน (“รากเหง้าแห่งศิลปะไทย”, พิริยะ  ไกรฤกษ์ :27)

            อาณาจักร“ชวา” หรือ “ลังกาสุกะ”นี้เจริญรุ่งเรืองก่อนอาณาจักรศรีวิชัย 500 ปี (อาณาจักร
ศรีวิชัย   รุ่งเรืองในระหว่างพุทธศตวรรษที่ 13-18 ศูนย์กลางอยู่บริเวณ ตำบลชะแล้  อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา) อาณาจักรชวาก่อตั้งขึ้นในราวกลางพุทธศตวรรษที่ 7 เนื่องจากลังกาสุกะส่งราชทูตชื่อ 
“ อชิตะ” ไปเจริญไมตรีกับประเทศจีนในสมัยราชวงศ์เหลียงในปี พ.ศ. 1058   ทางจีนจดบันทึกชื่อว่าประเทศ ” หลั่งยาสิว” ( Lang-ya-hsiu) และบันทึกไว้อีกว่า ประชาชนของประเทศนี้บอกว่าประเทศของพวกเขาก่อตั้งมาก่อนหน้านี้ 400 ปีแล้ว

แต่เดิมตั้งแต่ก่อนพุทธกาล ชาวอินเดียเรียกบริเวณภาคใต้ของไทยและแหลมมลายูว่า  สุวรรณภูมิ หรือ “ดินแดนทอง” ทั้งนี้เนื่องมาจากมีการค้นพบทองคำซึ่งศูนย์กลางอยู่บริเวณจังหวัดนราธิวาส (แถวอำเภอสายบุรี - ตะลุบัน) ซึ่งเป็นบริเวณที่มีการทำเหมืองแร่ทองคำไปจนจดรัฐปาหังในมาเลเซีย  จากนั้นในราวกลางพุทธศตวรรษที่ 7 จึงเกิดเมืองยะรังเป็นศูนย์กลางของอาณาจักรชวา (ลังกาสุกะ)  ซึ่งในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 8  จีนบันทึกว่าเป็นเมืองท่าค้าขายระหว่างจีน ฝั่งหนึ่ง  
กับอินเดีย  อาหรับ   และ เปอร์เซียอีกฝั่งหนึ่ง  มีผู้มาชุมนุมค้าขายกันที่เมืองนี้วันละกว่า 10,000 คน

 จีนเรียกชื่ออาณาจักรชวาที่ยะรังนี้ในหลายๆชื่อด้วยกันได้แก่เตี๋ยนซุน หรือ ตุนซุน , 
เฉินหลี,จาวาโปดา(ยวะปุระ),  หลั่งยาสิว , กาละ หรือ กาละฟูสาระ, โฮลิง หรือ กะลิง , โชโป หรือ เชโป (จากคำว่าชะวา)  ส่วนเมืองท่าชิวชี หรือเมืองเคดาห์นี้  ในบันทึกจีนราวพุทธศตวรรษที่ 8 จะเรียกอีกชื่อว่าคูหลี (Chu - li)  มีเส้นทางเดินบกข้ามคาบสมุทร (trans peninsular route)  มายังเมืองเตี๋ยนซุนได้ 

และจาก website “ พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ระนอง , กระทรวงวัฒนธรรม” ระบุว่า เส้นทางการค้าขายของจีน (ผ่านฟูนัน) ติดต่อกันระหว่าง โกยิง (Ko-ying)  ผ่านเมืองตุนซุน (Tun-sun) นั้นเมืองโกยิงจะเป็นเมืองท่าในเกาะสุมาตราที่เป็นจุดลำเลียงสินค้าจากอินเดียผ่านเมืองชิวชีมายังโกยิง  เพื่อส่งต่อไปยังเมืองเตี๋ยนซุนหรือยะรัง  และผ่านรัฐฟูนันเพื่อไปยังประเทศจีน โกยิงจึงเป็นเมืองที่ปรากฏในบันทึกจีนในช่วงการค้าฟูนัน โดยบรรยายว่าเป็นเมืองของคนป่าเถื่อน  มีพลเมืองจำนวนมากและมีอำนาจ  สินค้ามีทั้งของพื้นเมืองและสินค้าจากต่างแดน  เช่น ไข่มุก  ทองคำ  หยก แก้วผลึก และ หมาก เป็นต้น เมืองโกยิงก็คือเมืองแจมบีกลางเกาะสุมาตรา  และส่วนมากจะมีชื่อเรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า "มลายู" นั่นเอง

หนังสืออ้างอิง                                                                                                                                                                   
ครองชัย  หัตถา , รศ. ดร.  ปัตตานี  การค้า  การเมืองและการปกครองในอดีต   โครงการปัตตานีศึกษา

                คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  ปัตตานี ๒๕๔๑.

ธิดา  สาระยา. ประวัติศาสตร์มหาสมุทรอินเดีย.กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ, ๒๕๕๔.

พิริยะ  ไกรฤกษ์, รศ. ดร. รากเหง้าแห่งศิลปะไทย. กรุงเทพฯ : ริเวอร์บุคส์, ๒๕๕๓.

ศิริวัฒนอาณาทร, ขุน. เมืองทองหรือสุวรรณภูมิ  : โรงพิมพ์ทรงธรรม, พระนคร, ๒๔๗๙.

                               

บันทึก “ ประเด็นปัญหาทางประวัติศาสตร์ของไทยที่เกี่ยวข้องกับอาณาจักรศรีวิชัย และคาบสมุทร
              มลายู”

ประจิต  ประเสริฐประศาสน์    -  นักวิชาการอิสระ – เรียบเรียง, กันยายน  ๒๕๕๘.

เส้นทางข้ามคาบสมุทรในจดหมายเหตุภูมิศาสตร์ปโตเลมี (Ptolemy’s Geography)

 

 : แผนที่แสดงเส้นทางการค้าข้ามคาบสมุทรมลายู ราว พ.ศ. 700

จากเมืองท่า  ตักโกลา -  เวียงสระ- ทุ่งสง - ลานสกา - นครศรีธรรมราช

 

อ. ชวลิต  ขาวเขียว  ม.ศิลปากร ได้แสดงแนวเส้นทางข้ามคาบสมุทร โดยเริ่มจากประเทศเวียดนาม เข้าสู่ประเทศไทยทางภาคอิสานตอนบน  แล้วไปออกสู่ทะเลที่ประเทศเมียนมา   เส้นทางดังกล่าว  ผู้เขียนจึงมีข้อวิเคราะห์ ดังนี้

 

เส้นทางข้ามคาบสมุทรจัดทำมาจากจดหมายเหตุภูมิศาสตร์ปโตเลมี (Ptolemy’s Geography)  ของนายเรือชาวกรีกชื่อ อเล็กซานเดอร์    บันทึกนี้เขียนราว พ.ศ. 700     อเล็กซานเดอร์ได้ลงรายละเอียดพิกัดโดยกำหนดค่าเส้นละติจูด และ ลองติจูดของแต่ละดินแดนและเมืองที่เดินเรือผ่านไป จากจุดเริ่มต้นบริเวณทะเลแดงไปสิ้นสุดที่อ่าวตังเกี๋ยที่เรียกว่า สินาย (Sinai)   

 

สัมพันธ์กับการล่มสลายเมื่อ พ.ศ. 653 ของเมืองสุวรรณภูมิ (ตัวจริง) ที่ Sungai Batu รัฐ เคดาห์ ในมาเลเซีย ที่ อาจารย์ชวลิต ขาวเขียว ไป site visit มา เมื่อ 2 กย. 2558

 

โดยที่การล่มสลายของเมือง สุวรรณภูมิ เมื่อ พ.ศ. 653 นั้น ทำให้เกิดความจำเป็นจะต้องมีเส้นทางลำเลียงสินค้าข้ามคาบสมุทรอีกเส้นทางหรือทางเลือกใหม่    จากการศึกษาพบว่า มีเมืองต่างๆ ในแผ่นดิน ตามแผนที่ เรียงตามลำดับ  ทั้งหมด 5 เมือง โดยสินค้าส่งจากจุดเริ่มต้นจาก เมืองท่าตักโกลา ( Takola Emporium)   เมืองตักโกลาเป็น Emporium  ในภาษากรีก หมายถึง ตลาดค้าขนาดใหญ่ (mart)   มีตำแหน่งอยู่ที่ จ. พังงา (ไม่ได้อยู่ที่ จ. กระบี่หรือ จ.ตรัง)  จากนั้นจึงส่งสินค้าข้ามคาบสมุทรไปออกอ่าวไทยที่ท่าเรือเมืองตามพรลิงค์ หรือ นครศรีธรรมราชที่เรียกว่า  เปริมูลา (Perimula, มาจาก ปาตลิบุตร)

 

เราพบว่า ใน บันทึกปโตเลมี นั้น  เวียงสระ = คงคานครา (Konko nagara), เพราะเมืองเวียงสระอยู่ติดริมแม่น้ำตาปี จึงมีชื่อตามที่ชาวอินเดียเรียกว่า  คงคานครา

 

ที่ อ. ทุ่งสง จ. นครฯ คือเมือง Kalonka

และที่ลานสกา คือ เมือง Tharra

 

บันทึกของนายเรือเรือชาวกรีกชื่อ อเล็กซานเดอร์  ซึ่งจัดทำพิกัดจากการเดินเรืออ้อมแหลมมลายู ราว พ.ศ. 693-698  ดังนั้นเมืองที่อยู่ในเส้นทางขนส่งสินค้าข้ามคาบสมุทรมีรวมกัน 5  เมือง

 

อีก 2 เมืองอยู่ทางใต้ คือเมือง Palanda  เป็นเมืองในแผ่นดิน (Inland town)  อยู่ที่ รัฐเคดาห์ มาเลเซีย เมืองนี้เกิดจากการรวมตัวกันของชาวเมืองสุวรรณภูมิที่ล่มสลายลงเมื่อ พ.ศ. 653  ดังนั้นผู้คนที่รอดตายก็มารวมกันสร้างเมือง Palanda นี้  เพียงแต่เมืองนี้ในตำนานการสร้างเมืองเคดาห์ ( Kedah annuals) ของราชามะโรงมหาวงศ์ (Hikayat Marong Mahawong)  ก็ไม่มีกล่าวถึงเมืองนี้เลย 

 

 และ เมืองสุดท้ายคือ โกลี โปลิส  (Kole Polis)  คือ เมืองยะรังในปัตตานี

 

ในมหากาพย์รามายณะ ฉบับประพันธ์เพิ่มเติม อายุราว พ.ศ. 700 ร่วมสมัย (contemporary) กับจ.ม. เหตุปโตเลมี มีว่า

 

“สุครีพให้ลูกน้องลิงตามหานางสีดา ไปใน “ยวาทวีป” (คาบสมุทรมลายู) ซึ่งมี 7 แว่นแคว้น ( หรือเมือง) อุดมไปด้วยเหมืองทองและ เหมืองเงิน

 

พ้นจาก ยวาทวีป ออกไปเป็นขุนเขาชื่อ ศิศิร  อันสูงตระหง่านจรดขอบฟ้า....”

 

จากข้อมูลข้างต้นนี้  ทำให้เราทราบว่า ในเวลานั้น ถ้าแล่นเรือออกจากยวาทวีป คือคาบสมุทรมลายูออกไป ก็ไม่มีบ้านเมืองปรากฏ  แต่มีเทือกภูเขาอันสูงตระหง่านชื่อ ศิศิร ตรงนี้ควรจะเป็นเทือกเขา อันนัม ในประเทศเวียดนาม

 

แว่นแคว้นหรือเมืองทั้ง 7 นี้ ตรงกับรายชื่อเมืองในบันทึกปโตเลมี เช่นกัน เราตรวจสอบได้  และมีรวมกัน 7  เมืองตามที่แสดงไว้ข้างต้นนี้   

 

สุวรรณทวีป  ยวาทวีป  และ สมุทรทวีป  ในคัมภีร์รามายณะ

 

สุวรรณทวีป  ยวาทวีป  และสมุทรทวีป ( คือเกาะสุมาตรา)  ทั้ง 3 คำ  อยู่ในมหากาพย์รามายณะของอินเดียฉบับเพิ่มเติม  ประพันธ์ขึ้นในราวพ.ศ. 700  ร่วมสมัยกับบันทึกของอเล็กซานเดอร์ในจดหมายเหตุปโตเลมี (Ptolemy ‘s Geography)

 

ตามพิกัดของ อเล็กซานเดอร์ในจดหมายเหตุปโตเลมี  ประพันธ์ขึ้นในราวก่อนพ.ศ.700 สักเล็กน้อย  อเล็กซานเดอร์เดินเรืออ้อมแหลมมลายูในเวลานั้น  ดังนั้นจึงระบุได้อย่างชัดเจนว่าเป็นคาบสมุทร คือแผ่นดินยาวๆที่ยื่นลงไปในทะเล(ไม่ใช่เกาะ)   และเขาได้ทำพิกัดของเมืองรวมถึงแม่น้ำต่างๆที่เดินเรือผ่าน  นำไปลงในปูมการเดินเรือของเขาทั้งเส้นละติจูดและลองจิจูด  กำหนดไว้ว่าไครเส เคอร์โซนีส (Khryse Khersonese) หรือคาบสมุทรทองคำนั้น มีพื้นที่ตั้งแต่เมืองท่าการค้าตักโกลา (Takola Emporium ในจังหวัดพังงา)  ทางทิศตะวันตก  อ้อมแหลมมลายูแล้วมาสิ้นสุดบริเวณอ่าวบ้านดอน หรือที่อเล็กซานเดอร์เรียกว่า Perimulikos Gulf ( ดูแผนที่ สุวรรณทวีป)

 

หมายเหตุ : สุวรรณทวีปของชาวอินเดียก็คือ Golden Peninsula หรือคาบสมุทรทองคำ  และตรงกับคำว่า ไครเส เคอร์โซนีส ของพ่อค้าชาวกรีกที่ชื่อ “อเล็กซานเดอร์”   ทั้ง 2 คำมีความหมายถูกต้องตรงกัน   เพราะชาวอินเดียผู้เขียนมหากาพย์รามายณะ   ก็อยู่ในยุคที่ร่วมสมัยกับยุคของอเล็กซานเดอร์    ต่างก็เดินเรืออ้อมแหลมมลายูและรับรู้ว่าเป็นคาบสมุทร จึงเรียกว่า “สุวรรณทวีป” คือคาบสมุทรทองคำ   ดังนั้นคำนี้จึงมิได้หมายถึงเกาะทองคำหรือเกาะสุมาตราแต่อย่างใด    เป็นการแปลความหมายที่ผิดพลาดของนักประวัติศาสตร์รุ่นเก่าโดยไปกำหนดกันเอาเองว่า สุวรรณทวีปคือเกาะทอง ต้องเป็นเกาะสุมาตราซึ่งไม่ถูกต้อง    นอกจากนี้บางท่านก็ไปกำหนดเอาคำว่าสุวรรณทวีป เป็นคำเดียวกับ สุวรรณภูมิ ซึ่งไม่ถูกต้องเช่นกัน  เพราะชื่อสุวรรณภูมิในคัมภีร์และชาดกของอินเดียและศรีลังกาทั้งหลายนั้น   คือชื่อของเมืองท่าเรือ  มิใช่ชื่อดินแดนหรือแปลว่า ดินแดนทองคำ ตามรูปศัพท์แต่ประการใด

 

คำว่า “สุวรรณทวีป”  อยู่ในมหากาพย์รามายณะ (Ramayana)  ประพันธ์ขึ้นร่วมสมัยกับบันทึกของอเล็กซานเดอร์ในจดหมายเหตุปโตเลมี  ในหนังสือ “แหลมอินโดจีนสมัยโบราณ”  ของ พระยาอนุมานราชธน  กล่าวว่า 

 

“คัมภีร์รามายณะตอนหนุมานตามหานางสีดาไปตามบ้านเมือง  ภูเขา และเกาะแก่งต่างๆในทะเล มีญวนทวีปและสุวรรณทวีปเป็นต้น”  คำสุวรรณทวีปในรูปสันสกฤต  ส่วนบาลีเขียนเป็น  สุวัณณทวีป    

 

อีกคำที่พบ คือคำว่า  “ยวาทวีป” ก็มีบันทึกอยู่ในมหากาพย์รามายณะ เช่นกัน    มหากาพย์รามายณะเป็นวรรณกรรมในศาสนาพราหมณ์  ซึ่งเขียนต่อเติมในราวพุทธศตวรรษที่ 8 คือร่วมสมัยกับบันทึกของอเล็กซานเดอร์ในจดหมายเหตุปโตเลมี    

 

มหากาพย์รามายณะเรียกดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ว่า “สุวรรณทวีป”  ซึ่งหมายถึง “คาบสมุทรทองคำ” (ดูแผนที่) กล่าวว่าพ่อค้าอินเดียนิยมเดินทางมาค้าขายในดินแดนเหล่านี้มาตั้งแต่ต้นพุทธกาล   และยังมีอีกชื่อที่ใช้เรียกดินแดนของคาบสมุทรมลายูว่า “ยวาทวีป” โดยระบุไว้ดังนี้

 

“สุครีพสั่งให้ลูกน้องลิงตามหานางสีดาในยวาทวีป ซึ่งเป็นที่ตั้งของ 7 แว่นแคว้น (เมือง)  ซึ่งอุดมไปด้วยเหมืองทองและเหมืองเงิน” (“สุวรรณภูมิจากหลักฐานทางโบราณคดี”  ศ.ดร.ผาสุข  อินทีราวุธ : หน้า 13 - 14) 

 

ยวาทวีปจึงมิใช่เกาะชวา  เพราะเกาะชวาไม่มีเหมืองทองคำ  จึงไม่ใช่ยวาทวีป

 

แว่นแคว้นทั้ง 7  แห่ง  เราสอบเทียบได้จาก  บันทึกของอเล็กซานเดอร์ ใน จดหมายเหตุปโตเลมี   ก็คือเมืองใน คาบสมุทรทองคำหรือ  ที่อเล็กซานเดอร์เรียก  “ไครเส เคอร์โซนีส” (Khryse  Khersonese)   เริ่มจาก ตักโกลา ในจ.พังงา อ้อมแหลมมลายู  แล้วไปสิ้นสุดที่ Perimulikos  Gulf  คืออ่าวบ้านดอน เท่านั้น

ดังนั้นคาบสมุทรทองคำหรือสุวรรณทวีปของอินเดีย  มิได้กินพื้นที่ไปทางทิศเหนือถึงจังหวัด สมุทรสงครามแต่อย่างใด

 

ไครเส เคอร์โซนีส  ระบุถึงเมืองในแผ่นดิน  4  เมือง  (ดูแผนที่) คือ คอนโคนาครา (เมืองเวียงสระ จีนเรียก จินหลิน = สุดแดนทอง)   กาลอนก้า (บ้านหนองหงส์, อ.ทุ่งสง จ. นครฯ)     ธาร์รา (อ.ลานสกา จ.นครฯ คือเมืองตามพรลิงค์โบราณ)   ปาลันดา ( เป็นเมืองในรัฐเคดาห์ หรือ ไทรบุรี ใน มาเลเซีย)             

 

เมืองท่าเรือ อีก 3  เมือง คือตักโกลา (จ.พังงา)   โกลี โปลิส (เมืองยะรัง, จ.ปัตตานี) และ   เปริมูลา (ปาฏลิบุตร,ตามพรลิงค์)

 

ดังนั้น ยวาทวีป จึงมีความหมายและพื้นที่ เช่นเดียวกันกับ  สุวรรณทวีปทุกประการ  เป็นการเขียนขึ้นจากการที่ชาวอินเดียแบ่งการเรืออ้อมแหลมมลายูแล้วจึงบันทึกออกเป็น 2  คำที่ต่างกัน  แต่มีความหมายเดียวกัน   ทั้ง 2 คำได้มีการบันทึกไว้ในมหากาพย์รามายณะ    และยังมีคำว่า “สมุทรทวีป”  หมายถึงเกาะสุมาตรา

 

คำว่า สุวรรณทวีป  และ  ยวาทวีป เป็นคำแรกที่อินเดียใช้เรียกดินแดนในประเทศไทย  แต่อาจารย์แทบทุกคนที่เขียนประวัติศาสตร์ยุคโบราณ  มักจะเอาคำ สุวรรณทวีปว่าเป็น เกาะทองคือเกาะสุมาตรา ซึ่งผิด  ( บางครั้งเอาไปรวมว่าเป็นคำเดียวกันกับ  สุวรรณภูมิ ก็ยิ่งผิดกันไปใหญ่)   เพราะคำว่า สุวรรณทวีป คือ คาบสมุทรทองคำ =  คาบสมุทรมลายู   และบางท่านยังระบุว่า  ยวาทวีปเป็นเกาะชวาหรือ หรือ เกาะเอียบาเดียว หรือเกาะข้าวบาเลย์ ตามที่ระบุในบันทึกปโตเลมีของพ่อค้ากรีกที่ชื่ออเล็กซานเดอร์     ซึ่งเป็นเรื่องที่ผิดพลาดอย่างมาก  ตรงนี้ต้องแก้และทำความเข้าใจกันใหม่   

 

เรามีความจำเป็นที่จะต้องแก้ไขและแจ้งให้นักประวัติศาสตร์หรือผู้ที่สนใจได้รับทราบ    เพราะเรื่องนี้เป็นประวัติศาสตร์ของประเทศไทยเรา  มิใช่เรื่องราวของประเทศอินโดนีเซียแต่อย่างใด

 

ประจิต  ประเสริฐประศาสน์   -  นักวิชาการอิสระ – เรียบเรียง , พฤษภาคม , ๒๕๖๘.